Ostatnie wydarzenia

Nowa, mobilna scena plenerowa Dębińskiego Centrum Kultury

4.01.2021
Nowa, mobilna scena plenerowa Dębińskiego Centrum Kultury

Trudny rok 2020 Dębińskie Centrum Kultury zakończyło z niezwykle ważną inwestycją. Na jej realizację uzyskano dotację z programu Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu „Infrastruktura domów kultury 2020”. Efektem realizacji projektu „Scena kultury, historii, dziedzictwa – zakup mobilnej sceny plenerowej dla Dębińskiego Centrum Kultury” jest właśnie ten nowy nabytek.

Doposażenie jednostek OSP

31.12.2020
Doposażenie jednostek OSP

W dniu 30 grudnia 2020 r. odbyło się uroczyste przekazanie sprzętu i promesy dla dwóch jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych z Gminy Dębno.  Środki na ten cel gmina pozyskała z Funduszu Sprawiedliwości.

Oficjalnego przekazania dokonała Marta Malec-Lech Członek Zarządu Województwa Małopolskiego wraz z  Wójtem Gminy Dębno Wiesławem Kozłowskim.

Wyremontowane zostały kolejne odcinki dróg gminnych

30.12.2020
Wyremontowane zostały kolejne odcinki dróg gminnych

Pomimo niełatwego roku z uwagi na panującą w naszym kraju pandemię, gmina Dębno nie zwalniała tempa w realizacji inwestycji drogowych. Z myślą o poprawie komfortu i bezpieczeństwa mieszkańców, kolejne dwa odcinki dróg gminnych zostały wyremontowane.

Modernizacja drogi w Woli Dębińskiej zakończona

29.12.2020
Modernizacja drogi w Woli Dębińskiej zakończona

W ostatnich dniach odebrana została kolejna inwestycja drogowa w Gminie Dębno.

Dzięki dotacji z Funduszu Dróg Samorządowych Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie zmodernizowano 526 m drogi gminnej w Woli Dębińskiej od tzw. drogi Bieleckiej koło stadionu LKS ORZEŁ w kierunku Publicznej Szkoły Podstawowej.
Zakres prac obejmował położenie nowej  nawierzchni z mieszanek asfaltowych, ścięcie i uzupełnienie poboczy, montaż progów zwalniających. Wykonano również brakującą część chodnika oraz wykonano miejsca postojowe.

Podsumowanie XXVII Sesji Rady Gminy Dębno

29.12.2020
Podsumowanie XXVII Sesji Rady Gminy Dębno

W dniu 29 grudnia 2020 r. w trybie zdalnym odbyło się XXVII posiedzenie Rady Gminy Dębno obecnej kadencji.
Radni podjęli uchwały dotyczące m.in. uchwalenia ramowego planu pracy Rady Gminy Dębno i Komisji Rady Gminy Dębno na rok 2021 i wyrażenia zgody na zawarcie kolejnych umów dzierżawy i najmu. W trakcie obrad zatwierdzone zostały także uchwały w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiazywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na 2021 rok i utworzenia „KLUBU SENIOR+”.

Wesołych Świąt!

22.12.2020
Wesołych Świąt!

Z okazji zbliżających się Świąt Bożego Narodzenia wszystkim Mieszkańcom Gminy Dębno składamy najserdeczniejsze życzenia radości, miłości, spokoju, życzliwości, rodzinnej i ciepłej atmosfery. Niech będą czasem wytchnienia, spędzonym w zdrowiu, bez trosk w gronie najbliższych i przyjaciół, a Nowy Rok przyniesie spełnienie wszystkich planów i marzeń.

Kolejny sukces sportowca z Gminy Dębno

22.12.2020
Kolejny sukces sportowca z Gminy Dębno

W dniach 16-20 grudnia 2020r. w Wodnym Centrum Rekreacyjno – Sportowym Aquasfera w Olsztynie odbywały się Mistrzostwa Polski Seniorów i Młodzieżowców w pływaniu. W zawodach brał udział Wojciech Wojdak pochodzący z Maszkienic, reprezentujący Klub Pływacki „H2O Bochnia”.

„Żeleński - następca Moniuszki”

22.12.2020
„Żeleński - następca Moniuszki”

W dniu 20 października w Muzeum Zamek w Dębnie odbył się koncert poświęcony twórczości naszego narodowego kompozytora Władysława Żeleńskiego z okazji zbliżającej się 100. rocznicy jego śmierci przypadającej w styczniu 2021 roku. Patronat nad tym wydarzeniem objął Wójt Gminy Dębno Wiesław Kozłowski.

Zachęcamy do obejrzenia koncertu, który dostępny jest na kanale You Tube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=65znH3K52Ic&t=3208s .

Wójt wręczył przedszkolakom upominki od Urzędu Statystycznego

21.12.2020
Wójt wręczył przedszkolakom upominki od Urzędu Statystycznego

W dniu 17 grudnia br. do przedszkolaków z Publicznego Przedszkola w Porąbce Uszewskiej zawitał  Wójt Gminy Dębno Wiesław Kozłowski.

Grupa Średniaków „SKRZATY” wzięła udział w konkursie promującym Powszechny Spis Rolny 2020 „Rymowanki dla rolników”, organizowanym przez Urząd Statystyczny w Krakowie. Celem konkursu było zainteresowanie najmłodszych dzieci zagadnieniami rolnictwa i produkcji żywności w połączeniu ze stymulowaniem ich rozwoju językowego, kreatywności i wyobraźni.

Dotacja od Wojewody Małopolskiego

18.12.2020
Dotacja od Wojewody Małopolskiego

W dniu 18 grudnia br. Wójt Gminy Dębno Wiesław Kozłowski podpisał z Wojewodą Małopolskim Łukaszem Kmitą umowę na udzielenie dopłaty w ramach Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej.

Drukuj drukuj

Z historii gminy

Strona główna » Z historii gminy » Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

20.03.2017
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Urodzony 5 XII 1902 roku Teofil – syn Franciszka i Ludwiki z domu Urban – nie miał spokojnego dzieciństwa. W 1914 był świadkiem, jak przez rodzinną wieś przetoczył się front I wojny światowej. Przez następne dwa lata obok jego domu maszerowały wojska rosyjskie i austriackie. Tymczasem on musiał pracować w miejscowym kamieniołomie. Gdy tylko zaczyna kształtować się państwo polskie, Teofil zgłasza się na ochotnika do wojska.

W czerwcu 1919 r., na komisji w Krakowie musi sobie „dodać” lat, by zostać przyjętym. Trafia do 10 Pułku Strzelców Wielkopolskich, który właśnie udaje się na front do południowej Galicji. Walczy ze swoją jednostką pod Bóbrką, Husiatyniem, Buczaczem. Przeciwnikiem są wojska ukraińskie, a w 1920 r. także i Armia Czerwona, której pochód na Europę muszą zatrzymać wojska polskie. Teofil, mimo młodego wieku, otrzymuje za swoją postawę w boju Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami i medale za wojnę o niepodległość państwa oraz za wojnę obronną 1920 roku. Po walkach zostaje w wojsku jako zawodowy żołnierz w jednostce (która zmienia numerację) i otrzymuje awans na sierżanta.

Niestety w Poznaniu, gdzie stacjonuje, dochodzi do incydentu. Teofil staje w obronie kobiety i wdaje się w bójkę z Niemcem, który ugodzony bagnetem ginie. Sąd wojskowy, w którym bronił go jego dowódca – pułkownik, uniewinnia go. Jednakże sprawa ta zaważy na jego karierze w wojsku. Dowództwo, nie chcąc zadrażniać stosunków z mniejszością niemiecką, wysyła go w 1924 roku do Wilna, do Korpusu Ochrony Pogranicza – jednostki broniącej granicy z komunistyczną Rosją.
W 1930 roku żeni się z nauczycielką Franciszką Dorniak, a w 1932 roku zostaje przeniesiony do miejscowości Bryckie, gdzie zostaje dowódcą strażnicy w baonie KOP „Kraśne”. Ciężka to służba. Walka z dywersantami, przemytnikami, bandytami a jednocześnie wywiad na terytorium wroga. Sztab batalionu dostrzega jego zalety żołnierskie i kieruje go na przeszkolenie wywiadowcze do II Oddziału WP. Teofil zostaje wyszkolonym agentem wywiadu.

Tymczasem szczęśliwie powiększa się jego rodzina. Rodzą mu się cztery córki: Daniela (21 IX 1931), Irena (31 III 1933), Teresa (17 VIII 1937), Anna (16 XII 1938).

Niestety, nad Europę nadciągają czarne chmury. W 1938 roku Teofil dostaje rozkaz przeniesienia nad granicę z Węgrami. Rodzina osiada w Stryju, on służy na odcinku Stanisławów. Zwalcza komunistyczne bandy ukraińskie. 29 VIII 1939 zostaje zmobilizowany do 53 Pułku Piechoty w Stryju. Z tą jednostką walczy w kampanii wrześniowej. Po klęsce okazuje się, że żona z córkami została na ziemiach zajętych przez Rosjan. Teofil, który ucieka z niewoli, w drodze z Jasła do Krakowa zatrzymuje się w rodzinnej Porąbce Uszewskiej. Gdy planuje przekroczyć granicę, by połączyć się z rodziną, otrzymuje wiadomość o przesiedleniach.

Na początku kwietnia 1940 r. Stalin zaczyna kolejną falę wywózek Polaków z Kresów. Tym razem celem są kobiety i dzieci. W bydlęcych wagonach, bez jedzenia, w chłodzie, pędzą Polaków na Syberię. Doskwiera głód, kromkę chleba trzeba wyżebrać lub ukraść. Małe dzieci nie są w stanie tego wytrzymać. W ciągu jednego tygodnia, wiosną 1940 roku umiera malutka Tereska i zaraz po niej Ania. Zrozpaczona matka nadludzkim wysiłkiem utrzymuje przy życiu pozostałe córki. Po roku świta iskierka nadziei. Stalin ogłasza amnestię i Polacy wraz z armią gen. Andersa mogą opuścić Rosję. Ale jest to dla wycieńczonych ludzi droga przez mękę. W Turkmenistanie Franciszka Hebda zapada na tyfus. Zdoła jeszcze wsadzić córki do pociągu w Taszkiencie, a sama zostaje na dworcu, gdzie umiera. Córki przejdą – jak wiele polskich dzieci – przez wszystkie sierocińce wojenne, od Iranu aż do Londynu.

Teofil Hebda otrzymuje przez Czerwony Krzyż informację o śmierci żony i córek. Nie wie, które przeżyły, ani co się z nimi dzieje… ma się dowiedzieć dopiero w 1948 roku.

Rzuca się w wir pracy konspiracyjnej. Jako zawodowy żołnierz, przeszkolony wywiadowca i dywersant, mimo niskiego stopnia (st. sierżant) praktycznie dowodzi partyzantką w gminie Dębno. Oficjalnie zostaje w 1943 roku zastępcą, a potem (po śmierci Adama Bartosza ps. „Kmicic”) dowódcą plutonu dywersji – „drapieżnych ptaków AK” – i bierze udział we wszystkich akcjach bojowych na terenie gminy. Te działania to nie tylko dywersja, sabotaż czy walka z wrogiem w otwartym polu. To także niewdzięczne zadanie upominania i likwidacji zdrajców i konfidentów. Wojna nie jest czarno-biała. Jest chaosem, który uwalnia złe instynkty i łamie charaktery. Zdrajcy przyczyniali się do śmierci wielu ludzi, których zmuszona była bronić AK. Niestety, fakt ten wykorzystują komuniści po wojnie. Żołnierzy AK zamiast orderów czekały więzienia UB, tortury, szykany i czarna propaganda. Władze komunistyczne rozpoczęły skuteczną nagonkę na żołnierzy podziemia przekonując społeczeństwo, że akowcy to faszyści i bandyci strzelający do swoich. Niestety, wielu uwierzyło. Do dziś niektórzy powtarzają historię o zamordowanym kapelanie Wehrmachtu, chociaż z lekcji historii w szkole powinni wiedzieć, że za zabójstwo oficera Niemcy spaliliby całą wieś i wymordowaliby lub wywieźli mieszkańców – co, jak wiemy, w naszej gminie nie nastąpiło.

Jak już pisałem, wojna nie jest czarno-biała. Czy AK strzelała do swoich w Gminie Dębno? Tak… ale kim byli ci „swoi”? Czy ktoś interesujący się choć pobieżnie historią tamtych lat mógłby sobie teraz szczerze odpowiedzieć na kilka pytań? Kto pokazał Niemcom drogę do Jana Roczniaka „Sokoła”? Kto wskazał żandarmom miejsce ukrywania się Żydów w Dębnie? Kto przyczynił się do zabójstwa Książka w Maszkienicach? Kto wydał Jana Bodurę „Zamka” z Dołów na gestapo? Kto wskazał Niemcom Helenę Michałek z Sufczyna jako siostrę „Dzwona” z plutonu dywersji, przez co trafiła do więzienia, gdzie była torturowana? Zachowały się jeszcze źródła, które wskazują na ludzi podpisujących Volkslistę w Dębnie, Sufczynie, Maszkienicach. W brzeskiej bibliotece, w tzw. archiwum Bernackiego, znajduje się list (przechwycony przez AK na poczcie) na gestapo do Brzeska, ze skargą na sąsiada rzekomo współpracującego z partyzantami. List pochodzi – powiedzmy, że z parafii Porąbka – i jest podpisany imieniem i nazwiskiem! Do takich to „swoich” strzelali żołnierze z plutonu dywersji – „drapieżne ptaki” Armii Krajowej. Ilu z nas żyje dziś dzięki plutonowi Teofila Hebdy?

On sam 1945 roku zostaje aresztowany za przynależność do antykomunistycznej organizacji WIN. Był trzymany w celi, w której zimna woda sięgała kolan, torturowany – z połamanymi paznokciami i wybitymi zębami – nikogo nie wydał. Wyszedł z więzienia po amnestii w 1948 roku.

Co ma zrobić 46-letni mężczyzna, który stracił dom, życie zawodowe, przyszłość? Co ma zrobić żołnierz – bohater wojenny – który został znieważony i pozbawiony praw? Co ma zrobić mąż i ojciec, który nawet nie może zapłakać nad grobem swoich córeczek i żony? Co ma zrobić człowiek w takiej sytuacji?

Teofil Hebda zaczął od nowa… ale to już zupełnie inna historia.

Na załączonych zdjęciach zajmuje się:
1. Teofil Hebda
2. Teofil Hebda z żoną Franciszką
3. Teofil Hebda (pierwszy z prawej). W tle wojsko węgierskie.

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Autor: dr Piotr Marecik

Wróć do historii gminy

Kapliczki Małopolski     

W górę
Kapitał Ludzki - Narodowa Strategia Spójności Gmina Dębno Unia Europejska - Europejski Fundusz Społeczny
Modernizacja strony WWW współfinansowana z EFS w ramach projektu POKL 2007-2013 pt. "CAF - podstawa doskonalenia małopolskich JST",
nr projektu POKL.05.02.01.00-059/12