Ostatnie wydarzenia

Gminne obchody Dnia Edukacji Narodowej

17.10.2018
Gminne obchody Dnia Edukacji Narodowej

15 października w Publicznej Szkole Podstawowej, w Porąbce Uszewskiej, uroczyście obchodzono Dzień Edukacji Narodowej.  Akademia rozpoczęła się o godz. 9. powitaniem gości, a następnie swoje ślubowanie złożyli uczniowie klas pierwszych. 

Strażacy z Łoniowej z nowym samochodem

17.10.2018
Strażacy z Łoniowej z nowym samochodem

W niedzielę 14 października, w Łoniowej, odbyła się uroczystość związana z poświęceniem nowego samochodu strażackiego. Nie zabrakło również elementów związanych z upamiętnieniem 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

Ponad 50 lat temu powiedzieli sobie "tak"

16.10.2018
Ponad 50 lat temu powiedzieli sobie "tak"

7 oraz 14 października odbywały się uroczystości poświęcone małżeństwom, które obchodziły rocznicę długoletniego pożycia małżeńskiego.

Uroczystość została zorganizowana w Restauracji Agawa w Woli Dębińskiej. Jubilatom wyrazy gratulacji przekazali wójt gminy Dębno Wiesław Kozłowski, zastępca wójta Irena Kowal, sekretarz gminy Justyna Wójtowicz-Woda oraz kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Monika Dudek.

Szkoła Podstawowa w Biadolinach Szlacheckich z nowymi przestrzeniami

5.10.2018
Szkoła Podstawowa w Biadolinach Szlacheckich z nowymi przestrzeniami

Przed kilkoma dniami został odebrany ostatni etap prac związanych z przebudową i nadbudową pomieszczeń gospodarczych w Szkole Podstawowej w Biadolinach Szlacheckich na sale lekcyjne. Zakres robót obejmował dokończenie robót elewacyjnych polegających m.in. na ociepleniu budynku, wykonaniu wyprawy elewacyjnej i malowaniu, wymianie części stolarki w obrębie parteru, wykonaniu prac instalacyjnych w zakresie instalacji elektrycznych oraz w zakresie instalacji sanitarnych.

Jest wykonawca, rusza budowa nowoczesnej hali

5.10.2018
Jest wykonawca, rusza budowa nowoczesnej hali

To będzie unikatowy obiekt sportowy w skali całego powiatu. Nowoczesna hala sportowa powstanie przy szkole w Dębnie. Umowa na budowę pełnowymiarowej hali została już podpisana

W środę w Urzędzie Gminy Dębno została podpisana umowa na budowę pierwszej pełnowymiarowej hali sportowej przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Dębnie. Oprócz budowy samej hali, inwestycja obejmie również utworzenie niezbędnej infrastruktury technicznej i komunikacyjnej oraz powstaną nowe sale dydaktyczne. 

IV edycja konkursów Wójta Gminy Dębno

5.10.2018
IV edycja konkursów Wójta Gminy Dębno

Urząd Gminy Dębno ogłasza kolejną edycję konkursów – „Dębińskie Pasje” i „Dębowe Serce”. Ich głównym celem jest docenienie oraz uhonorowanie mieszkańców naszej gminy, obdarzonych szczególną empatią, zaangażowanych w bezinteresowną pomoc innym ludziom lub przyczyniających się do promocji regionu poprzez realizację swoich pasji.

Z wizytą w ZOO

1.10.2018
Z wizytą w ZOO

W trakcie realizacji projektu „Szkoła Przyszłości 2.0- rozwój i modernizacja szkół gminy Dębno” współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, uczniowie oprócz realizacji zajęć pozalekcyjnych, wyjeżdżają na wycieczki mające na celu poszerzenie dotychczas zdobytej wiedzy, i poznanie otaczającego świata. We wrześniu uczniowie wraz z opiekunami (nauczycielami) z 5 szkół  uczestniczących w projekcie (PSP w Łoniowej, PSP w Woli Dębińskiej, ZSP w Łysej Górze, ZSP w Maszkienicach i ZSP w Porąbce Uszewskiej) wzięli udział w wyjazdach edukacyjnych do ZOO. Wyjazd miał na celu popularyzację wiedzy z zakresu otaczającej fauny i flory. 

Ruszył kolejny nabór do programu "Małopolska Niania"

1.10.2018
Ruszył kolejny nabór do programu "Małopolska Niania"

Wójt gminy Dębno otrzymał podziękowania od Marszałka Województwa Małopolskiego Jacka Krupy i Wicemarszałka Województwa Małopolskiego Wojciecha Kozaka za realizację we współpracy z Województwem Małopolskim innowacyjnego projektu „Małopolska Niania 1.0”.

Województwo przekazało oczyszczacze powietrza dla przedszkoli w gminie Dębno

27.09.2018
Województwo przekazało oczyszczacze powietrza dla przedszkoli w gminie Dębno

Początkiem nowego roku szkolnego przedszkola w gminie Dębno otrzymały oczyszczacze powietrza. Urządzenia zostały przekazane nieodpłatnie dzięki podpisanej umowie darowizny między wójtem gminy a marszałkiem województwa małopolskiego.

O wykorzystaniu funduszy unijnych w Gminie Dębno - spotkanie w sprawie lokalnego rynku pracy

21.09.2018
O wykorzystaniu funduszy unijnych w Gminie Dębno - spotkanie w sprawie lokalnego rynku pracy

Wsparcie dla przedsiębiorców i mieszkańców dzięki funduszom unijnym, a także aktywność sołtysów w promowaniu projektów – to tylko niektóre z tematów, omawianych w czwartek 20 września przez Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie Jacka Pająka i Wójta Gminy Dębno Wiesława Kozłowskiego.

Drukuj drukuj

Z historii gminy

Strona główna » Z historii gminy » Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

20.03.2017
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Urodzony 5 XII 1902 roku Teofil – syn Franciszka i Ludwiki z domu Urban – nie miał spokojnego dzieciństwa. W 1914 był świadkiem, jak przez rodzinną wieś przetoczył się front I wojny światowej. Przez następne dwa lata obok jego domu maszerowały wojska rosyjskie i austriackie. Tymczasem on musiał pracować w miejscowym kamieniołomie. Gdy tylko zaczyna kształtować się państwo polskie, Teofil zgłasza się na ochotnika do wojska.

W czerwcu 1919 r., na komisji w Krakowie musi sobie „dodać” lat, by zostać przyjętym. Trafia do 10 Pułku Strzelców Wielkopolskich, który właśnie udaje się na front do południowej Galicji. Walczy ze swoją jednostką pod Bóbrką, Husiatyniem, Buczaczem. Przeciwnikiem są wojska ukraińskie, a w 1920 r. także i Armia Czerwona, której pochód na Europę muszą zatrzymać wojska polskie. Teofil, mimo młodego wieku, otrzymuje za swoją postawę w boju Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami i medale za wojnę o niepodległość państwa oraz za wojnę obronną 1920 roku. Po walkach zostaje w wojsku jako zawodowy żołnierz w jednostce (która zmienia numerację) i otrzymuje awans na sierżanta.

Niestety w Poznaniu, gdzie stacjonuje, dochodzi do incydentu. Teofil staje w obronie kobiety i wdaje się w bójkę z Niemcem, który ugodzony bagnetem ginie. Sąd wojskowy, w którym bronił go jego dowódca – pułkownik, uniewinnia go. Jednakże sprawa ta zaważy na jego karierze w wojsku. Dowództwo, nie chcąc zadrażniać stosunków z mniejszością niemiecką, wysyła go w 1924 roku do Wilna, do Korpusu Ochrony Pogranicza – jednostki broniącej granicy z komunistyczną Rosją.
W 1930 roku żeni się z nauczycielką Franciszką Dorniak, a w 1932 roku zostaje przeniesiony do miejscowości Bryckie, gdzie zostaje dowódcą strażnicy w baonie KOP „Kraśne”. Ciężka to służba. Walka z dywersantami, przemytnikami, bandytami a jednocześnie wywiad na terytorium wroga. Sztab batalionu dostrzega jego zalety żołnierskie i kieruje go na przeszkolenie wywiadowcze do II Oddziału WP. Teofil zostaje wyszkolonym agentem wywiadu.

Tymczasem szczęśliwie powiększa się jego rodzina. Rodzą mu się cztery córki: Daniela (21 IX 1931), Irena (31 III 1933), Teresa (17 VIII 1937), Anna (16 XII 1938).

Niestety, nad Europę nadciągają czarne chmury. W 1938 roku Teofil dostaje rozkaz przeniesienia nad granicę z Węgrami. Rodzina osiada w Stryju, on służy na odcinku Stanisławów. Zwalcza komunistyczne bandy ukraińskie. 29 VIII 1939 zostaje zmobilizowany do 53 Pułku Piechoty w Stryju. Z tą jednostką walczy w kampanii wrześniowej. Po klęsce okazuje się, że żona z córkami została na ziemiach zajętych przez Rosjan. Teofil, który ucieka z niewoli, w drodze z Jasła do Krakowa zatrzymuje się w rodzinnej Porąbce Uszewskiej. Gdy planuje przekroczyć granicę, by połączyć się z rodziną, otrzymuje wiadomość o przesiedleniach.

Na początku kwietnia 1940 r. Stalin zaczyna kolejną falę wywózek Polaków z Kresów. Tym razem celem są kobiety i dzieci. W bydlęcych wagonach, bez jedzenia, w chłodzie, pędzą Polaków na Syberię. Doskwiera głód, kromkę chleba trzeba wyżebrać lub ukraść. Małe dzieci nie są w stanie tego wytrzymać. W ciągu jednego tygodnia, wiosną 1940 roku umiera malutka Tereska i zaraz po niej Ania. Zrozpaczona matka nadludzkim wysiłkiem utrzymuje przy życiu pozostałe córki. Po roku świta iskierka nadziei. Stalin ogłasza amnestię i Polacy wraz z armią gen. Andersa mogą opuścić Rosję. Ale jest to dla wycieńczonych ludzi droga przez mękę. W Turkmenistanie Franciszka Hebda zapada na tyfus. Zdoła jeszcze wsadzić córki do pociągu w Taszkiencie, a sama zostaje na dworcu, gdzie umiera. Córki przejdą – jak wiele polskich dzieci – przez wszystkie sierocińce wojenne, od Iranu aż do Londynu.

Teofil Hebda otrzymuje przez Czerwony Krzyż informację o śmierci żony i córek. Nie wie, które przeżyły, ani co się z nimi dzieje… ma się dowiedzieć dopiero w 1948 roku.

Rzuca się w wir pracy konspiracyjnej. Jako zawodowy żołnierz, przeszkolony wywiadowca i dywersant, mimo niskiego stopnia (st. sierżant) praktycznie dowodzi partyzantką w gminie Dębno. Oficjalnie zostaje w 1943 roku zastępcą, a potem (po śmierci Adama Bartosza ps. „Kmicic”) dowódcą plutonu dywersji – „drapieżnych ptaków AK” – i bierze udział we wszystkich akcjach bojowych na terenie gminy. Te działania to nie tylko dywersja, sabotaż czy walka z wrogiem w otwartym polu. To także niewdzięczne zadanie upominania i likwidacji zdrajców i konfidentów. Wojna nie jest czarno-biała. Jest chaosem, który uwalnia złe instynkty i łamie charaktery. Zdrajcy przyczyniali się do śmierci wielu ludzi, których zmuszona była bronić AK. Niestety, fakt ten wykorzystują komuniści po wojnie. Żołnierzy AK zamiast orderów czekały więzienia UB, tortury, szykany i czarna propaganda. Władze komunistyczne rozpoczęły skuteczną nagonkę na żołnierzy podziemia przekonując społeczeństwo, że akowcy to faszyści i bandyci strzelający do swoich. Niestety, wielu uwierzyło. Do dziś niektórzy powtarzają historię o zamordowanym kapelanie Wehrmachtu, chociaż z lekcji historii w szkole powinni wiedzieć, że za zabójstwo oficera Niemcy spaliliby całą wieś i wymordowaliby lub wywieźli mieszkańców – co, jak wiemy, w naszej gminie nie nastąpiło.

Jak już pisałem, wojna nie jest czarno-biała. Czy AK strzelała do swoich w Gminie Dębno? Tak… ale kim byli ci „swoi”? Czy ktoś interesujący się choć pobieżnie historią tamtych lat mógłby sobie teraz szczerze odpowiedzieć na kilka pytań? Kto pokazał Niemcom drogę do Jana Roczniaka „Sokoła”? Kto wskazał żandarmom miejsce ukrywania się Żydów w Dębnie? Kto przyczynił się do zabójstwa Książka w Maszkienicach? Kto wydał Jana Bodurę „Zamka” z Dołów na gestapo? Kto wskazał Niemcom Helenę Michałek z Sufczyna jako siostrę „Dzwona” z plutonu dywersji, przez co trafiła do więzienia, gdzie była torturowana? Zachowały się jeszcze źródła, które wskazują na ludzi podpisujących Volkslistę w Dębnie, Sufczynie, Maszkienicach. W brzeskiej bibliotece, w tzw. archiwum Bernackiego, znajduje się list (przechwycony przez AK na poczcie) na gestapo do Brzeska, ze skargą na sąsiada rzekomo współpracującego z partyzantami. List pochodzi – powiedzmy, że z parafii Porąbka – i jest podpisany imieniem i nazwiskiem! Do takich to „swoich” strzelali żołnierze z plutonu dywersji – „drapieżne ptaki” Armii Krajowej. Ilu z nas żyje dziś dzięki plutonowi Teofila Hebdy?

On sam 1945 roku zostaje aresztowany za przynależność do antykomunistycznej organizacji WIN. Był trzymany w celi, w której zimna woda sięgała kolan, torturowany – z połamanymi paznokciami i wybitymi zębami – nikogo nie wydał. Wyszedł z więzienia po amnestii w 1948 roku.

Co ma zrobić 46-letni mężczyzna, który stracił dom, życie zawodowe, przyszłość? Co ma zrobić żołnierz – bohater wojenny – który został znieważony i pozbawiony praw? Co ma zrobić mąż i ojciec, który nawet nie może zapłakać nad grobem swoich córeczek i żony? Co ma zrobić człowiek w takiej sytuacji?

Teofil Hebda zaczął od nowa… ale to już zupełnie inna historia.

Na załączonych zdjęciach zajmuje się:
1. Teofil Hebda
2. Teofil Hebda z żoną Franciszką
3. Teofil Hebda (pierwszy z prawej). W tle wojsko węgierskie.

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Autor: dr Piotr Marecik

Wróć do historii gminy

Informator UG system informacji przestrzennej   Stowarzyszenie Kwartet na Przedgórzu  Prawa pacjenta Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej WKU w Tarnowie Sportowy turniej miast i gmin Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

W górę
Kapitał Ludzki - Narodowa Strategia Spójności Gmina Dębno Unia Europejska - Europejski Fundusz Społeczny
Modernizacja strony WWW współfinansowana z EFS w ramach projektu POKL 2007-2013 pt. "CAF - podstawa doskonalenia małopolskich JST",
nr projektu POKL.05.02.01.00-059/12