Ostatnie wydarzenia

Kolejna promesa dla Gminy Dębno

19.06.2019
Kolejna promesa dla Gminy Dębno

Wójt Gminy Dębno Wiesław Kozłowski odebrał wczoraj, 18 czerwca 2019 r., z rąk wicemarszałka Tomasza Urynowicz promesę na realizację zadania: „Przebudowa wielofunkcyjnego boiska sportowego” w miejscowości Porąbka Uszewska. Zadanie zostanie zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu przekazanemu Gminie Dębno w ramach projektu koordynowanego przez Zarząd Województwa Małopolskiego pod nazwą „Małopolska infrastruktura rekreacyjno – sportowa – MIRS”.

Przybywa E-Seniorów w Gminie Dębno

19.06.2019
Przybywa E-Seniorów w Gminie Dębno

Kolejna grupa seniorów ukończyła kursy przeprowadzane w ramach projektu „Małopolski E-senior”. Program ten cieszy się dużą popularnością wśród mieszkańców naszej gminy, którzy chętnie i licznie korzystają z zajęć organizowanych przez Fundację Instytut Myśli Innowacyjnej w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa, III Oś Priorytetowa Cyfrowe kompetencje społeczeństwa, Działanie 3.1 Działania szkoleniowe na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych.

Gmina Dębno po raz kolejny doceniona

12.06.2019
Gmina Dębno po raz kolejny doceniona

W poniedziałek, 10 czerwca w Zakopanem, odbyła się Gala Finałowa Konkursu #ekoLIDERZY, który od kilku lat organizowany jest przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Głównym celem konkursu jest wyłonienie i uhonorowanie instytucji, które w sposób szczególny przyczyniają się do poprawy stanu środowiska naturalnego w Małopolsce.  

Kolejny sprzęt dla jednostek OSP

10.06.2019
Kolejny sprzęt dla jednostek OSP

Jednym z kluczowych czynników przyczyniających się do skutecznej i sprawnej działalności Ochotniczych Straży Pożarnych jest sprzęt, którym strażacy posługują się podczas akcji do których wyjeżdżają. Nawet najlepszy strażak staje się bezsilny, gdy zawodzi sprzęt. Urząd Gminy Dębno ciągle stara się o pozyskiwanie kolejnych środków finansowych, które może przeznaczyć na doposażenie jednostek OSP działających na terenie gminy.

Weekendowy Dzień Dziecka w Gminie Dębno

7.06.2019
Weekendowy Dzień Dziecka w Gminie Dębno

W ubiegły weekend przypadał 1 czerwca, który obchodzony jest jako Międzynarodowy Dzień Dziecka. Z tej okazji w gminie Dębno zostały zaplanowane różne imprezy przygotowane z myślą o najmłodszych tak, aby razem mogli świętować swoje radosne święto.

Nowy samochód ratowniczo-gaśniczy dla OSP Jastew

3.06.2019
Nowy samochód ratowniczo-gaśniczy dla OSP Jastew

W piątek, 31 maja 2019 r. Wójt Gminy Dębno, z rąk Wojewody Małopolskiego, Pana Piotra Ćwika oraz Wicemarszałka Województwa Małopolskiego Pana Łukasza Smółki otrzymał kolejną w tym roku promesę. Tym razem z dofinansowania skorzystają strażacy z jednostki OSP w Jastwi.

Kolejna grupa seniorów z certyfikatami

3.06.2019
Kolejna grupa seniorów z certyfikatami

W czwartek, 30 maja, kolejna grupa seniorów z terenu gminy Dębno ukończyła zajęcia przeprowadzane w ramach projektu „Małopolski E-senior”. Projekt ten realizowany jest przez Fundację Instytut Myśli Innowacyjnej w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa, III Oś Priorytetowa Cyfrowe kompetencje społeczeństwa, Działanie 3.1 Działania szkoleniowe na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych. W naszej gminie projekt ten cieszy się ogromną popularnością, grupy które zakończyły szkolenie liczyły sobie ponad 40 osób.

Nowa inwestycja, kolejna dotacja

23.05.2019
Nowa inwestycja, kolejna dotacja

W naszej gminie zostaną wyremontowane kolejne odcinki dróg. Tym razem prace modernizacyjne zostaną przeprowadzone na drogach dojazdowych do pól w Woli Dębińskiej Koło Wróbla oraz w Jaworsku Wilkówka Grabno. Zarówno na jedną jak i na drugą drogę, Gmina Dębno pozyskała dofinansowanie w wysokości 121 tys. złotych z budżetu Województwa Małopolskiego w ramach Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych.  

IX sesja Rady Gminy Dębno

17.05.2019
IX sesja Rady Gminy Dębno

W czwartek, 16 maja, odbyła się IX sesja Rady Gminy Dębno w kadencji 2018-2023, podczas której podjęto uchwały w sprawach m.in.:

- przyjęcia programu usuwania wyrobów zawierających azbest z terenu gminy Dębno na lata 2019 – 2032,

- podczas sesji przyjęto również zmiany w uchwale budżetowej na 2019 rok oraz zmiany wieloletniej prognozy finansowej Gminy Dębno.

Gminny Dzień Strażaka

16.05.2019
Gminny Dzień Strażaka

„…Gotowi by zwyciężać – urodzeni by walczyć

W płomieniach życia – idą tam, skąd inni uciekają

Bo strażakiem się jest, a nie bywa…”

 

W sobotę, 11 maja w Niedźwiedzy, świętowano Gminny Dzień Strażaka, który połączony został z obchodami 70 rocznicy powstania niedźwiedzkiej OSP.

Drukuj drukuj

Z historii gminy

Strona główna » Z historii gminy » Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

20.03.2017
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej

Urodzony 5 XII 1902 roku Teofil – syn Franciszka i Ludwiki z domu Urban – nie miał spokojnego dzieciństwa. W 1914 był świadkiem, jak przez rodzinną wieś przetoczył się front I wojny światowej. Przez następne dwa lata obok jego domu maszerowały wojska rosyjskie i austriackie. Tymczasem on musiał pracować w miejscowym kamieniołomie. Gdy tylko zaczyna kształtować się państwo polskie, Teofil zgłasza się na ochotnika do wojska.

W czerwcu 1919 r., na komisji w Krakowie musi sobie „dodać” lat, by zostać przyjętym. Trafia do 10 Pułku Strzelców Wielkopolskich, który właśnie udaje się na front do południowej Galicji. Walczy ze swoją jednostką pod Bóbrką, Husiatyniem, Buczaczem. Przeciwnikiem są wojska ukraińskie, a w 1920 r. także i Armia Czerwona, której pochód na Europę muszą zatrzymać wojska polskie. Teofil, mimo młodego wieku, otrzymuje za swoją postawę w boju Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami i medale za wojnę o niepodległość państwa oraz za wojnę obronną 1920 roku. Po walkach zostaje w wojsku jako zawodowy żołnierz w jednostce (która zmienia numerację) i otrzymuje awans na sierżanta.

Niestety w Poznaniu, gdzie stacjonuje, dochodzi do incydentu. Teofil staje w obronie kobiety i wdaje się w bójkę z Niemcem, który ugodzony bagnetem ginie. Sąd wojskowy, w którym bronił go jego dowódca – pułkownik, uniewinnia go. Jednakże sprawa ta zaważy na jego karierze w wojsku. Dowództwo, nie chcąc zadrażniać stosunków z mniejszością niemiecką, wysyła go w 1924 roku do Wilna, do Korpusu Ochrony Pogranicza – jednostki broniącej granicy z komunistyczną Rosją.
W 1930 roku żeni się z nauczycielką Franciszką Dorniak, a w 1932 roku zostaje przeniesiony do miejscowości Bryckie, gdzie zostaje dowódcą strażnicy w baonie KOP „Kraśne”. Ciężka to służba. Walka z dywersantami, przemytnikami, bandytami a jednocześnie wywiad na terytorium wroga. Sztab batalionu dostrzega jego zalety żołnierskie i kieruje go na przeszkolenie wywiadowcze do II Oddziału WP. Teofil zostaje wyszkolonym agentem wywiadu.

Tymczasem szczęśliwie powiększa się jego rodzina. Rodzą mu się cztery córki: Daniela (21 IX 1931), Irena (31 III 1933), Teresa (17 VIII 1937), Anna (16 XII 1938).

Niestety, nad Europę nadciągają czarne chmury. W 1938 roku Teofil dostaje rozkaz przeniesienia nad granicę z Węgrami. Rodzina osiada w Stryju, on służy na odcinku Stanisławów. Zwalcza komunistyczne bandy ukraińskie. 29 VIII 1939 zostaje zmobilizowany do 53 Pułku Piechoty w Stryju. Z tą jednostką walczy w kampanii wrześniowej. Po klęsce okazuje się, że żona z córkami została na ziemiach zajętych przez Rosjan. Teofil, który ucieka z niewoli, w drodze z Jasła do Krakowa zatrzymuje się w rodzinnej Porąbce Uszewskiej. Gdy planuje przekroczyć granicę, by połączyć się z rodziną, otrzymuje wiadomość o przesiedleniach.

Na początku kwietnia 1940 r. Stalin zaczyna kolejną falę wywózek Polaków z Kresów. Tym razem celem są kobiety i dzieci. W bydlęcych wagonach, bez jedzenia, w chłodzie, pędzą Polaków na Syberię. Doskwiera głód, kromkę chleba trzeba wyżebrać lub ukraść. Małe dzieci nie są w stanie tego wytrzymać. W ciągu jednego tygodnia, wiosną 1940 roku umiera malutka Tereska i zaraz po niej Ania. Zrozpaczona matka nadludzkim wysiłkiem utrzymuje przy życiu pozostałe córki. Po roku świta iskierka nadziei. Stalin ogłasza amnestię i Polacy wraz z armią gen. Andersa mogą opuścić Rosję. Ale jest to dla wycieńczonych ludzi droga przez mękę. W Turkmenistanie Franciszka Hebda zapada na tyfus. Zdoła jeszcze wsadzić córki do pociągu w Taszkiencie, a sama zostaje na dworcu, gdzie umiera. Córki przejdą – jak wiele polskich dzieci – przez wszystkie sierocińce wojenne, od Iranu aż do Londynu.

Teofil Hebda otrzymuje przez Czerwony Krzyż informację o śmierci żony i córek. Nie wie, które przeżyły, ani co się z nimi dzieje… ma się dowiedzieć dopiero w 1948 roku.

Rzuca się w wir pracy konspiracyjnej. Jako zawodowy żołnierz, przeszkolony wywiadowca i dywersant, mimo niskiego stopnia (st. sierżant) praktycznie dowodzi partyzantką w gminie Dębno. Oficjalnie zostaje w 1943 roku zastępcą, a potem (po śmierci Adama Bartosza ps. „Kmicic”) dowódcą plutonu dywersji – „drapieżnych ptaków AK” – i bierze udział we wszystkich akcjach bojowych na terenie gminy. Te działania to nie tylko dywersja, sabotaż czy walka z wrogiem w otwartym polu. To także niewdzięczne zadanie upominania i likwidacji zdrajców i konfidentów. Wojna nie jest czarno-biała. Jest chaosem, który uwalnia złe instynkty i łamie charaktery. Zdrajcy przyczyniali się do śmierci wielu ludzi, których zmuszona była bronić AK. Niestety, fakt ten wykorzystują komuniści po wojnie. Żołnierzy AK zamiast orderów czekały więzienia UB, tortury, szykany i czarna propaganda. Władze komunistyczne rozpoczęły skuteczną nagonkę na żołnierzy podziemia przekonując społeczeństwo, że akowcy to faszyści i bandyci strzelający do swoich. Niestety, wielu uwierzyło. Do dziś niektórzy powtarzają historię o zamordowanym kapelanie Wehrmachtu, chociaż z lekcji historii w szkole powinni wiedzieć, że za zabójstwo oficera Niemcy spaliliby całą wieś i wymordowaliby lub wywieźli mieszkańców – co, jak wiemy, w naszej gminie nie nastąpiło.

Jak już pisałem, wojna nie jest czarno-biała. Czy AK strzelała do swoich w Gminie Dębno? Tak… ale kim byli ci „swoi”? Czy ktoś interesujący się choć pobieżnie historią tamtych lat mógłby sobie teraz szczerze odpowiedzieć na kilka pytań? Kto pokazał Niemcom drogę do Jana Roczniaka „Sokoła”? Kto wskazał żandarmom miejsce ukrywania się Żydów w Dębnie? Kto przyczynił się do zabójstwa Książka w Maszkienicach? Kto wydał Jana Bodurę „Zamka” z Dołów na gestapo? Kto wskazał Niemcom Helenę Michałek z Sufczyna jako siostrę „Dzwona” z plutonu dywersji, przez co trafiła do więzienia, gdzie była torturowana? Zachowały się jeszcze źródła, które wskazują na ludzi podpisujących Volkslistę w Dębnie, Sufczynie, Maszkienicach. W brzeskiej bibliotece, w tzw. archiwum Bernackiego, znajduje się list (przechwycony przez AK na poczcie) na gestapo do Brzeska, ze skargą na sąsiada rzekomo współpracującego z partyzantami. List pochodzi – powiedzmy, że z parafii Porąbka – i jest podpisany imieniem i nazwiskiem! Do takich to „swoich” strzelali żołnierze z plutonu dywersji – „drapieżne ptaki” Armii Krajowej. Ilu z nas żyje dziś dzięki plutonowi Teofila Hebdy?

On sam 1945 roku zostaje aresztowany za przynależność do antykomunistycznej organizacji WIN. Był trzymany w celi, w której zimna woda sięgała kolan, torturowany – z połamanymi paznokciami i wybitymi zębami – nikogo nie wydał. Wyszedł z więzienia po amnestii w 1948 roku.

Co ma zrobić 46-letni mężczyzna, który stracił dom, życie zawodowe, przyszłość? Co ma zrobić żołnierz – bohater wojenny – który został znieważony i pozbawiony praw? Co ma zrobić mąż i ojciec, który nawet nie może zapłakać nad grobem swoich córeczek i żony? Co ma zrobić człowiek w takiej sytuacji?

Teofil Hebda zaczął od nowa… ale to już zupełnie inna historia.

Na załączonych zdjęciach zajmuje się:
1. Teofil Hebda
2. Teofil Hebda z żoną Franciszką
3. Teofil Hebda (pierwszy z prawej). W tle wojsko węgierskie.

Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Jak hartowana stal – historia Teofila Hebdy „Błyskawicy” z Porąbki Uszewskiej
Autor: dr Piotr Marecik

Wróć do historii gminy

Informator UG system informacji przestrzennej   Stowarzyszenie Kwartet na Przedgórzu  Prawa pacjenta Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej WKU w Tarnowie  Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

W górę
Kapitał Ludzki - Narodowa Strategia Spójności Gmina Dębno Unia Europejska - Europejski Fundusz Społeczny
Modernizacja strony WWW współfinansowana z EFS w ramach projektu POKL 2007-2013 pt. "CAF - podstawa doskonalenia małopolskich JST",
nr projektu POKL.05.02.01.00-059/12