 Biadoliny Szlacheckie Jan Pankowski 32-828 Biadoliny Szlacheckie 129
tel. 0146657826
tel. 691810094 Licząca 893 mieszkańców wieś pierwotnie zwana była Biadolinami "Bliższymi", co miało ją odróżnić od graniczących z nią Biadolin Radłowskich. Powstała, podobnie jak Wola Dębińska, na terenach po wykarczowaniu części wielkich lasów biadolińskich najprawdopodobniej w drugiej połowie XIV w. Pierwsza wzmianka o wsi pochodził z 1398 r. Na terenie lasu w Biadolinach znajduje się nieduży cmentarz z okresu I wojny światowej. W pobliżu na drzewie przy drodze do stacji kolejowej wisi obrazek Matki Boskiej malowany na szkle przez utalentowaną siostrę ostatnich właścicieli Dębna w okresie międzywojennym hr. Amelię Ponińską. |
|
 Dębno Bogusław Stężowski 32 - 852 Dębno 290
tel. 0146658598
tel. 661046149 Licząca 1601 mieszkańców wieś jest najbardziej atrakcyjną turystycznie miejscowością w Gminie Dębno. Daty jej powstania nie udało się dokładnie ustalić, ale pierwszy dokument wymieniający jej nazwę pochodzi z 1274 roku. O wielowiekowej historii świadczą liczne zabytki, z których najsłynniejszym jest renesansowy zamek - obecnie siedziba muzeum. Wart obejrzenia jest także kościół pw. św. Małgorzaty, znajdujący się nieopodal cmentarz parafialny, na którym uwagę zwraca zwłaszcza kaplica rodu Jastrzębskich, ostatnich właścicieli Dębna. Także tutaj znajduje się najstarsza w Polsce figura św. Kingi. |
|
 Doły Antoni Matura 32 - 854 Doly 163
tel. 0146656822
tel. 663930780 Niewielka wieś zamieszkiwana przez 605 mieszkańców (dane z 2008 r.) położona przy drodze z Dębna do Melsztyna w dolinie rzeki Niedźwiedź. Przypuszczalnie lokowana została na prawie magdeburskim w oparciu o dokument lokacyjny biskupa krakowskiego Nankera z 1321 roku. Niewykluczone jednak, że jako mała osada istniała już w początkach XIII wieku.
W posiadaniu biskupów krakowskich Doły pozostawały do 1782 roku, kiedy to na mocy edyktu cesarza Józefa II zostały przejęte przez austriacki skarb państwa. W drugiej połowie wieku XIX resztówkę tutejszego folwarku z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi wzięli w dzierżawę miejscowi rolnicy. |
|
 Jastew Tadeusz Hebda 32 - 852 Jastew 92
tel. 0146656978 Najmłodsze sołectwo gminy znajdujące się w północnej jej części w bezpośrednim sąsiedztwie trasy nr 4 zamieszkuje 494 mieszkańców. Wieś swoje początki datuje na początek XVII wieku, a swoje istnienie zawdzięcza magnackiego rodowi Tarłów. Miała wybitnie rolniczy charakter, a znajdujące się tu folwarki były wykorzystywane przez panów zamku w Dębnie do II wojny światowej. Z Jastwią interesujące plany wiązał Jan Jastrzębski, który w 1939 r. marzył o przeistoczeniu lasu jastewskiego w piękny park zdrojowy dla kuracjuszy leczących się solankami w Woli Dębińskiej. Współcześnie wieś boryka się z problemem niżu demograficznego skutkującego koniecznością zamknięcia szkoły podstawowej. |
|
 Jaworsko Fryderyk Bojdo 32 - 853 Jaworsko 86
tel. 0146657178 Swoje powstanie wieś licząca w 2008 r. 683 mieszkańców zawdzięcza biskupowi krakowskiemu Janowi Grotowi, który w roku 1328 podpisał akt jej lokacji. Zarządzane w oparciu o przepisy niemieckiego prawa magdeburskiego do 1782 roku należało do kapituły krakowskiej jako uposażenie krakowskich biskupów w składzie uszewskiego klucza ich dóbr. Pod koniec XVIII wieku wieś pozostająca już pod zarządem austriackiego funduszu religijnego została wystawiona na licytację stając się własnością prywatną. W pierwszej połowie XIX wieku należała do Daniela Żelichowskiego, którego zabito w znajdującym się tam dworze podczas trwającej od połowy stycznia do marca 1846 rabacji chłopskiej pod przewodnictwem Jakuba Szeli ze Smarżowej. |
|
 Łoniowa Janusz Burnóg 32 - 854 Łoniowa 154
tel. 0146656155 Znajdująca się w południowej części gminy wieś liczy 951 mieszkańców i leży wzdłuż drogi z Dębna do Melsztyna w dolinie rzeki Niedźwiedź. Założona została na miejscu lasu zwanego Łuniów, od którego zapewne pochodzi nazwa wsi. Łoniowa powstała w oparciu o przywilej lokacyjny biskupa krakowskiego Nankera z 1321 roku. Miedzy 1321 a 1350 rokiem erygowana została pierwsza w tej okolicy parafia, którą w roku 1354 przeniesiono do Porąbki Uszewskiej. Z architektonicznych ciekawostek warto obejrzeć dwór z 1924 r., który obecnie jest siedzibą szkoły podstawowej.
Co roku w Łoniowej odbywa się przegląd zespołów folklorystycznych "Krakowiaczek - jedna z najbardziej prestiżowych imprez tego typu w regionie. |
|
 Łysa Góra Roman Sacha 32 - 853 Łysa Góra 61
tel. 0146657482 Po raz pierwszy wieś licząca 1486 mieszkańców odnotowana została w dokumentach z 1321 roku. Sławę zyskała jednak znacznie później, po wojnie, kiedy utworzono tu spółdzielnię produkującą artystyczne wyroby ceramiczne. Powstały tu później zakład produkcyjny "Kamionka" sprzedawał je do różnych krajów na całym świecie, a utworzone technikum ceramiczne zyskało miano szkoły artystycznej. W 2008 r. spółdzielnia przeżywała poważne problemy ekonomiczne, a zainteresowanie kształceniem w szkole radykalnie spadło.
W Łysej Górze znajduje się też pomnik poświęcony załodze liberatora - alianckiego samolotu, który po dokonaniu zrzutu dla Powstania Warszawskiego podczas powrotu do bazy nocą z 16 na 17 sierpnia 1944 r. został zestrzelony przez niemiecki myśliwiec. |
|
 Maszkienice Karol Piwowarski 32 - 828 Maszkienice 126
tel. 0146638264
tel. 607935175 Królewską wieś (dawniej Marszkienice) położoną w północnej części gminy zamieszkuje dziś 1401 osób. Po raz pierwszy pojawia się w dokumencie króla Kazimierza Wielkiego z 1336 roku. Wcześniej należała do rycerskiego rodu Okszyców, a po niej Toporczków. Jakiś czas później stała się wsią królewską w parafii Jadowniki. Pozostawała nią do pierwszego rozbioru Polski. W XIX wieku Maszkienice znane były z dużej liczby mieszkających w nich majstrów budowlanych. W roku 1925 za sprawą biskupa tarnowskiego Leona Wałęgi utworzono tu samodzielną parafię. W latach 90. XX wieku Maszkienice jako pierwsza wieś w gminie została całkowicie skanalizowana. |
|
 Niedźwiedza Janusz Malinowski 32 - 854 Niedźwiedza 148
tel. 0146656421 Wieś leżąca na południowym krańcu gminy, przy drodze z Dębna do Gwoźdźca i Melsztyna, liczy 599 mieszkanców. Uważa się, iż założona została w drugiej połowie XIV wieku przez któregoś z Melsztyńskich herbu Leliwa, których protoplastą był Spicimir Leliwita, założyciel Tarnowa. W XVI w. właścicielami jej byli Jordanowie, po nich Tarłowie a następnie Lanckorońscy (jednocześnie panowie Dębna). Ślady osadnictwa na terenie wsi - przy granicy z Gwoźdźcem - w postaci krzemiennych narzędzi oraz fragmentów naczyń tzw. kultury ceramiki wstęgowej pochodzą z czasów mezolitu i neolitu (7-5 tys. lat p.n.e). W roku 1975 biskup tarnowski Jerzy Karol Ablewicz erygował parafię w Niedźwiedzy. |
|
 Perła Józef Jurek 32 - 828 Perła 66
tel. 01466581246 Najmniejsza wieś w gminie liczy 474 mieszkańców, ale spośród innych wyróżnia się niewątpliwie intrygującą nazwą. Jej początki sięgają XV wieku, ale mimo tak dawnej metryki nie zachowało się tu zbyt wiele śladów przeszłości. W powstałej z inicjatywy któregoś z ówczesnych panów na zamku dębińskim miejscowości natrafimy na typowe dla regionu, najczęściej nie użytkowane już stuletnie drewniane domy i zabudowania gospodarcze oraz figury przydrożne z przełomu XIX i XX wieku. Najcenniejszym obiektem jest dwuizbowa chałupa Hebdów z 1867 roku. Wieś założona została na wykarczowanym południowym skrawku lasów radłowskich. |
|
 Porąbka Uszewska Elżbieta Rzepa 32 - 854 Porąbka Uszewska 219
tel. 0146656542 Zamieszkiwana przez 1255 osób wieś lokowana najprawdopodobniej już w początkach XIV wieku to po Dębnie najbardziej atrakcyjna turystycznie miejscowość gminy. Słynie przede wszystkim ze wzniesionego staraniem ks. Jana Palki Sanktuarium Maryjnego wybudowanego w roku 1904 na wzór Groty z Lourdes, które co roku przyciąga tysiące pielgrzymów. W roku 1918 poświęcono tu nowy murowany kościół wzniesiony według projektu architekta Jana Sasa Zubrzyckiego w stylu tzw. gotyku nadwiślańskiego. Amatorom spokojnego wypoczynku oferuje pagórkowaty krajobraz, możliwość wycieczek pieszych i rowerowych oraz dobrze rozwiniętą sieć gospodarstw agroturystycznych. Swoją siedzibę ma tu Diecezjalne Biuro Pielgrzymkowe. |
|
 Sufczyn Edward Sacha 32 - 852 Sufczyn 210
tel. 0146658381 Najliczniejsza wieś Gminy Dębno. Zamieszkuje ją 1960 osób. Jej początki sięgają 1317 roku, kiedy to pan Dębna Mszczuj z Pobogów dokumentem wydanym przez księcia Władysława Łokietka uzyskał pozwolenie na osadzenie lasu nad Brzeźnicą. Spośród zabytków architektury warto zwrócić uwagę na pomnik św. Jana Nepomucena z r.1761 z herbem Trąby, którym posługiwał się fundator pomnika. Do czasów współczesnych zachował reprezentujący zabytki architektury folwarcznej wsi jwydłużony budynek stajni z XIX w. stojący po północnej stronie szosy nr 4.
Z Sufczynem jako proboszcz miejscowej parafii przez lata związany był ks. płk Tadeusz Dłubacz - kapelan przy Urzędzie Prezydenta RP oraz proboszcz Katedry Polowej Wojska Polskiego. |
|
 Wola Dębińska
Andrzej Stypka tel. 0-14 665 81 53 Ta licząca 1602 mieszkańców wieś jest administracyjnym centrum gminy, w którym znajdują się najważniejsze instytucje takie jak Urząd Gminy, Dębińskie Centrum Kultury, Gminne Centrum Informacji, Ośrodek Pomocy Społecznej, filia Ośrodka Doradztwa Rolniczego, siedziba Zakładu Usług Komunalnych i inne.
Nazwa jej wywodzi się od lat wolnizny, przyznawanych osadnikom przy lokacji na prawie niemieckim. Przypuszczalnie w początkach XIV w. osada istniała już na prawie średzkim nosząc zapewne inną nazwę. W okresie międzywojennym odkryte zostały tutaj źródła leczniczych solanek jodowych, o których wspominał Jan Jastrzębski w "Opisie majątku Dębno" z marca 1939 r. |
